ابو القاسم سلطانى
438
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
در تاليفات دانشمندان ايرانى قبل از مخزن الادويه ذيل عنوان " ثيل " 2 گياه شرح داده شده است كه يكى Agropyron repens ( L . ) P . Beavu و ديگرى گياه مورد بحث مىباشد ولى در كتاب مخزن الادويه و پزشكىنامه واژه " ثيل " به سه گياه اطلاق شده است كه نام علمى اين گياه سوم Festuca altissima L . مىباشد كه به عكرش نيز موسوم بوده است . ديوسكوريد مىنويسد : قالامغرسطس گياهى است كه برگ و ساقه و ريشه آن از اغرسطس [ Agropyrum repens L . ] بزرگتر و هنگامى كه چهارپايان از آن بخورند آنها را مىكشد افشره آن با شراب و عسل بهطور مساوى و نصف آن مرّ و يكسوم مقدار آن فلفل و به همان اندازه كندر داروى بسيار خوبى براى چشم مىباشد 1 * . رازى ذيل " ثيل " مىنويسد " ثيل كثير الورق " نوعى ثيل است و خواصى را كه ديوسكوريد براى قالامغرسطس ذكر كرده بيان مىدارد و اضافه مىكند كه دانه آن مدر قوى و قطعكننده استفراغ و اسهال و صاف كرده جوشانده آن خردكننده سنگ مىباشد و ريشه آن سرد و خشك و التيامدهنده جراحات و دانه آن براى معده خوب است 2 * . ثيل همان بندكيا 3 * مىباشد و اهالى طبرستان آن را بند واش مىنامند . دانه و ريشه آن استفراغ را قطع مىكند . در زخم معده و مثانه و سختى دفع ادرار موثر است 4 * . ثيل را تخم ، تخمه ، خومه و به تركى ييلان افردى و در تنكابن كرك جرواش مىنامند 5 * . تركيبات شيميائى : گياه محتوى Hydrocyanic acid , Triticin , Saponin , Cynodin ، موسيلاژ ، ويتامين C ، پروتئين ، كربوهيدرات ، منگنز ، فسفر ، كلسيم ، سديم و پتاسيم مىباشد . خواص : مدر ، قابض ، متوقفكننده ، خونريزى از بريدگيها و زخمها مىباشد . عصاره الكلى گياه اثر ضد ويروس دارد . Hydrocyanic acid موجود در گياه در گاوها ايجاد مسموميت و موجب فلج آنها مىشود . موارد مصرف : از گياه در خيز عمومى انساج ، استسقاء ، سنگهاى كليوى و صفراوى ، استفراغ ، تهوع ، ناراحتىهاى هضمى با منشاء صفراوى ، صرع ، خونروى زياد قاعدگى و پس از زايمان ، التهاب و ورم مخاط دهان استفاده به عمل مىآيد . در هند از جوشانده اعضاء زيرزمينى در مرحله دوم سيفليس و از شيرابه تازه گياه جهت التيام بخشيدن به زخمها استفاده درمانى به عمل مىآيد .